De woestijn is een plek met extreme omstandigheden, extreme temperaturen en extreme droogte; plotse hevige regenval en ijskoude nachten. Meestal zijn woestijnen enorm droog en als het toch regent, dan komt alles in een keer met weer een enorme lange periode zonder. Helemaal anders dan bij ons waar het het hele jaar door kan regenen. Na zo’n stortbui kan de woestijn op korte tijd in bloei komen te staan, zeer bijzonder om te zien. Dat het overdag erg heet is in de meeste woestijnen weet iedereen, temperaturen boven de 40°C zijn geen uitzondering. Maar ‘s nachts koelt het af, soms zelfs tot beneden het vriespunt. Hoe komt dat? Het heeft alles te maken met de luchtvochtigheid. In bossen van bij ons is een luchtvochtigheid van 80% vrij normaal, overdag absorbeert het water in de lucht een deel van het zonlicht en –energie. ‘s Nachts gedraagt het water zich dan als een deken dat de warmte in het bos vasthoudt. Woestijnen daarentegen hebben een luchtvochtigheid van slechts 10 à 20%, er is zeer weinig vegetatie, vandaar de enorm snelle afkoeling na zonsondergang en de temperatuurklim na zonsopgang.
Veel woestijnen kan je aantreffen tussen de 30° noorderbreedte en 30° zuiderbreedte. Sommige woestijnen worden veroorzaakt door ‘regenschaduw’, d.w.z. dat de regenzwangere wolken niet tot daar geraken wegens een gebergte in de buurt.
Geloof het of niet, maar er zijn twee types woestijnen, warme en koude. De determinerende factor in een warme woestijn is de regenval, die hooguit 20 cm per jaar bedraagt. Ook in koude woestijnen is er deze lage hoeveelheid neerslag die dan nog meestal onder de vorm van sneeuw valt.
De top vijf van grootste woestijnen: Sahara, Gobi, Kalahari, Victoria- en Grote Zandwoestijn.
|
Warme woestijnen
|
|
Naam,
locatie
|
Oppervlakte
|
Aard
|
Flora & Fauna
|
Bijzonderheden
|
|
Arabische woestijn
Arabisch schiereiland
|
2 300 000 km2
|
Bijna volledig met zand bedekt, bezit de grootste duinen ter wereld.
|
acacia, oleander, saltbush (Atriplex sp.)
woestijnsprinkhaan, dromedaris, gazelle, hagedis, jakhals, spiesbok
|
Nomadische Bedouinenstammen trekken al duizende jaren door deze woestijn.
|
|
Australische woestijn (Grote Zand-, Victoria-, Simpson-, Gibson- en Sturtwoestijn)
Australië
|
2 300 000 km2
(1/3 van Australië)
|
Grote Zand-, Victoria- en Simpsonwoestijn zijn zandwoestijnen, Gibson- en Sturtwoestijn zijn steenwoestijnen
|
acacia, casuarina, eucalyptus, saltbush (Atriplex vesicaria), spinifexgras
blauwtonghagedis, dingo, vetstaartopossum, kangoeroe, buidelmol, kangoeroemuis, zandvaraan, Austalische of spinifexspringmuis, bergduivel
|
Aboriginals hebben meer dan 30 000 jaar de Australische woestijn bewoond.
|
|
Chihuahua-woestijn
Noord Centraal- Mexico en ZW van de VS (Arizona, New Mexico, Texas)
|
455 000 km2
|
Hoogvlakte bedekt met steengebieden en zandbodem. Veel (tafel)bergen.
|
cactussen, chihuahuavlas (Linum vernale), creosootstruik (Larrea), lechuguilla-agave, mesquite (Prosopis glandulosa), slaapmutsje (Eschscholtzia)
coyote of prairiewolf, diamantratelslang, javelina of pecari, kangoeroerat, roadrunner of renkoekoek
|
Grootste N-Amerikaanse woestijn met Big Bend National Park waar meer vogelsoorten leven dan in om het even welk ander Amerikaans nationaal park.
|
|
Kalahari
ZW-Afrika
|
520 000 km2
|
Bedekt met zandduinen en kiezelvlaktes
|
acacia, aloe
gazelle, gerbil of woestijnrat, grondeekhoorn, hyena, jakhals, zandhoen, springbok
|
De Bosjesmannen leefden er 20 000 jaar.
|
|
Mojave
ZW-USA (Arizona, California, Nevada)
|
65 000 km2
|
Bedekt met zandige bodem, stenen en zoutvlaktes.
|
creosootstruik (Larrea), woestijnverbena, joshua tree (Yucca brevifolia), mesquite (Prosopis glandulosa)
dikhoornschaap, chuckwalla, coyote of prairiewolf, prairiehaas, hoornratelslang, hekstaartleguaan
|
Death Valley ligt in deze woestijn.
|
|
Monte
Argentinië
|
325 000 km2
|
Bedekt met zand
|
zuilcactus (Pachycereus pringlei), creosootstruik (Larrea), paloverde (Circidium microphylum)
armadillo of gordeldier, mara of Patagonische haas, jaguarundi of wezelkat, poema, tinamoe of stuithoen, toeko-toeko
|
Gelijkaardig met de Sonorawoestijn
|
|
Sahara
N-Afrika
|
9 100 000 km2
|
Bedekt met Bergen, rotsgebieden, kiezel- en zandvlaktes, ernome duinen. Het centrale gedeelte krijgt soms jarenlang geen neerslag.
|
acacia, grassen, tamarisk
addaxantilope, dorcasgazelle, woestijnvos, hoornadder, jakhals, jerboa of springmuis, zandhoen, doornstaartagaam
|
Grootste woestijn ter wereld. Niet eens 2 miljoen inwoners (vooral nomaden zoals Tuaregs). Doorkruist door Arabische caravanen sinds de 10e eeuw.
|
|
Sonora
ZW-USA (Arizona, California) en delen van Mexico (Baja Peninsula, Sonora)
|
312 000 km2
|
Bedekt met zand en stenen. Krijgt meer neerslag dan de andere Amerikaanse woestijnen.
|
agave, woestijnkaasjeskruid (Sphaeralcea coulteri), creosootstruik (Larrea), mariposa- of vlinderlelie (Calochortus), mesquite (Prosopis glandulosa), ocotillo of koetsierszweep (Fouquieria splendens), paloverde (Circidium microphylum), saguaro- of reuzencactus (Carnegiea gigantea of Cereus giganteus)
neusbeer, cactus- of kabouteruil, gilamonster, kangoeroerat, rotsrat, roadrunner of renkoekoek, hoornratelslang, tarantula
|
Meest complexe levengemeenschap dier-plant van alle woestijnen. Een van de mooiste woestijnen ter wereld.
|
|
Thar
Indië en Pakistan
|
200 000 km2
|
Vooral met zandduinen bedekt, ook wat kiezelvlaktes.
|
acacia, wolfsmelk, grassen, struiken
zwarte bok of hertegeitantilope, dromedaris, Indische trap, Indische doornstaartagaam, jakhals, zandhoen
|
Verpreid over de woestijn vind je kleine dorpjes van 10 à 20 huisjes.
|
|
|
Koude woestijnen
|
|
Naam,
locatie
|
Oppervlakte
|
Aard
|
Flora & Fauna
|
Bijzonderheden
|
|
Atacama
Kusten Peru en Chili
|
140 000 km2
|
Zandduinen en kiezels, een van de droogste plekken ter wereld.
|
steppegras (Schizachyrium scoparium), zuilcactus (Pachycereus pringlei), tamarugo trees (Prosopis tamarugo)
hagedis, lama, Peruviaanse woestijnvos, nestplaats voor vele zeevogels
|
Slecht een paar duizend boeren leven hier.
Grote natriumnitraat-voorraden (grondstof voor springstof)
|
|
Gobi
N-China en Z-Mongolië
|
1 200 000 km2
|
Bedekt met zandige bodem en zones met gobi (=kleine steentjes)
|
kameeldoorn of mannastruik (Alhagi), grassen
kameel, gazelle, gerbil of woestijnrat, jerboa of springmuis, hagedissen, onager of wilde ezel, wolf
|
In de 13e eeuw doorkruist door Genghis Khan.
Nomaden settelen zich nu in staatsboerderijen.
|
|
Great Basin
W-USA (Idaho, Nevada, Oregon en Utah)
|
411 000 km2
|
Bedekt met zand, steentjes en klei.
Bergen, ranges, bekkens en zoutvlaktes.
|
greasewood (Sarcobatus vermiculatus), sagebrush (Seriphidium tridentatum), shadscale (Atriplex confertifolia)
dikhoornschaap, prairiehaas, pocketmuis, kleine Amerikaanse nachtzwaluw, gaffelbok, saliedorser, dove hagedis
|
Great Salt Lake
|
|
Iraneese woestijn
Iran, Afghanistan, and Pakistan
|
390 000 km2
|
Bedekt met grijze bodemlaag, steenbodem en zoutvlaktes.
|
grassen, pistachebomen (Pistacia vera), struiken
varaan, onager of wilde ezel, spiesbok, schorpioen
|
grootste zoutvlakte ter wereld
|
|
Namib
Kusten van ZW-Afrika
|
135 000 km2
|
Zandduinen bij de kust en steenwoestijn landinwaarts.
|
aloe, steppegras (Schizachyrium scoparium), korstmossen, welwitschia
zwartlijfkever, franjeteenhagedis, goudmol, jakhals, hoornratelslang, adder, woestijngekko
|
.
|
|
Takla Makan
W-China
|
1 600 000 km2
|
Zandduinen en rotsbodem
|
grassen, struiken
kameel, jerboa of springmuis, langooregel, gazelle
|
"Takla Makan" betekent “plek waarvan men nooit terugkeert”
Marco Polo stak de woestijn over in de 13e eeuw.
|
|
Turkestan
Delen van het Middenoosten en ZW-Rusland
|
559 000 km2
|
Uitgestrekte zandduinen.
|
kameeldoorn of manna (Alhagi), saxaul- of zoutbomen (Haloxylon ammodendron), cypergrassen, dichte bodembedekkers
woestijnschildpad, gazelle, gerbil of woestijnrat, saiga-antilope
|
De caravanen van de Zijderoute (Europa-China) passeerden hier.
Samarkand, religieus en cultuurcentum uit de oudheid lag hier.
|
|
|
|
Voor vragen over een bezoek aan de Plantentuin, contacteer Patrick Bockstael (Tel.: + 32 2 260 09 70).
Nationale Plantentuin van België
Domein van Bouchout
B-1860 Meise
|
